Rozpoznawcze śmigłowce wracają do łask. FARA wesprze Apache

2 kwietnia 2019, 14:57
AH-64D Apache
AH-64D, Fot. Airman 1st Class Cory D. Payne/U.S. Air Force

Amerykański program bojowego śmigłowca rozpoznawczego FARA (Future Attack Reconnaissance Aircraft) nabiera rozpędu. Wybór dwóch najlepszych propozycji ma nastąpić w ciągu mniej niż dwunastu miesięcy. Maszyny mają uzupełnić AH-64 Apache i zastąpić je w przejętej od wycofanych OH-58D Kiowa roli śmigłowców rozpoznawczych, tworząc nową jakość jeżeli chodzi o rozpoznanie na polu walki.

Lotnictwo Armii Stanów Zjednoczonych boryka się z brakiem śmigłowców rozpoznawczych od długiego czasu. Przez kilkadziesiąt lat ich rolę pełniły lekkie wiropłaty OH-58 Kiowa i powstałe na ich podstawie w latach 80. OH-58D Kiowa Warrior. Te ostatnie, w wyniku doświadczeń Operacji Pustynna Burza, dozbrojono nawet w kierowane pociski przeciwpancerne AGM-114 Hellfire, ale wtedy już uważano je za rozwiązanie przejściowe. Śmigłowcom uderzeniowym AH-64 Apache docelowo miały towarzyszyć maszyny dużo lepiej uzbrojone i opancerzone, a w dodatku powstałe z uwzględnieniem technologii stealth. Chodzi o RAH-66 Commanche, których program - LHX - prowadzony był do 2005 roku.

W związku z zakończeniem zimnej wojny, a co za tym idzie brakiem „godnego przeciwnika” uznano ostatecznie, że budowa Commanche mija się z celem. W ubiegłej dekadzie rzeczywiście wydawało się iż przyszłość będzie wiązała się wyłącznie z „wojną z terrorem”, czyli walkami z mało wymagającym przeciwnikiem, nie dysponującym w zasadzie obroną powietrzną w klasycznym tego słowa znaczeniu. Do tego AH-64 nie wymagały zaawansowanego technicznie partnera na polu walki. Wystarczały im własne sensory, wsparcie rozwijających się coraz bardziej bezzałogowców i, coraz bardziej leciwych, OH-58D. Te ostatnie nie były jednak wieczne. Z powodu intensywnej eksploatacji musiano je ostatecznie wycofać ze służby we wrześniu 2017 roku.

Między rezygnacją z programu RAH-66, na który wydano 7 mld USD i który zakończył się powstaniem zaledwie dwóch prototypów, a ostatecznym wycofaniem OH-58D podejmowano próby znalezienie jego niskobudżetowego następcy. Czyniono to w ramach kolejnych programów: Armed Reconnaissance Helicopter (ARH) i Armed Aerial Scout (AAS). Obydwa miały doprowadzić do wyłonienia niewielkiej i taniej platformy, jednak nie zakończyły się sukcesem z przyczyn finansowych. Wreszcie zdecydowano się na bardzo już oszczędny program odmłodzenia i modernizacji OH-58D do standardu F, ale i ten został ostatecznie skasowany w roku 2014.

W tej sytuacji rolę śmigłowców rozpoznawczych przejęły ciężkie maszyny AH-64D/E Apache Longbow/Guardian. Wersja E otrzymała w tym celu zdolność do współpracy z rozpoznawczymi bezzałogowcami (Manned Unmanned Teaming – MUM-T). Początkowo zintegrowano do współpracy z nimi RQ-7 Shadow, a potem także cięższe MQ-1C Gray Eagle. W ciągu kilku lat eksploatacji okazało się jednak, że takie wykorzystanie Apaczy jest kosztowne, odciąga te śmigłowce od innych zadań, a w dodatku nie spełnia oczekiwań.

Nowe potrzeby

Tymczasem rosną globalne wyzwania, a coraz bardziej wymagający potencjalny przeciwnik wymaga odpowiednich środków prowadzenia walki. Z tego powodu właśnie US Army przyspieszyła wiele ze swoich programów zbrojeniowych i na nowo rozpisała priorytety. Obecnie najwyższym z nich jest zdolność do porażenia zaawansowanej obrony powietrznej przeciwnika spoza zasięgu jego środków oddziaływania. Armia Stanów Zjednoczonych może tego dokonać za pomocą artylerii rakietowej dużego zasięgu (Long-Range Precision Fires). Cele dla tej broni mają wskazywać m.in. właśnie rozpoznawcze śmigłowce lub innego rodzaju pionowzloty.

Nie mogą to być ciężkie, klasyczne śmigłowce uderzeniowe, jakimi są Apache. Prowadzenie rozpoznania wymaga, aby większy nacisk położyć np. na trudnowykrywalność. FARA tymczasem, zgodnie z wypowiedziami amerykańskich wojskowych, ma być „nożownikiem” współczesnego pola walki – uzbrojonym lżej niż Apache, ale trudniejszym do wykrycia, dysponującym większym zasięgiem i długotrwałością lotu oraz lepszymi zdolnościami do komunikacji na współczesnym polu walki. Ciekawy jest tu m.in. wymóg dużej długotrwałości lotu. Ma on umożliwić przebywanie w powietrzu w bezpiecznej strefie pod osłoną sił własnych przez długi czas w oczekiwaniu na pojawienie się, bądź wykrycie wyłomu w obronie przeciwnika. Pionowzloty FARA i towarzyszące im bezzałogowce (MUM-T też jest tutaj przewidziane) będą mogły wówczas błyskawicznie w niego wniknąć (okno czasowe takiego wyłomu może być krótkotrwałe) i prowadzić rozpoznanie z dogodnych pozycji, a w określonych przypadkach „osobiście” dokonywać ataków na wybrane cele. 

Wszystkie te założenia zostały sformułowane i podane do oficjalnej opinii publicznej w drugiej połowie roku ubiegłego. Z tego powodu obecna zapowiedź wycofania „połowy” Apache z jednostek rozpoznawczych nie szokuje. Przeciwnie, US Army z pewnością znajdzie dla nich bardziej odpowiednie zastosowanie, a być może zostaną one przesunięte do Gwardii Narodowej. Rewelacje te nie znajdą też urzeczywistnienia z dnia na dzień. Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z zakładanym terminarzem pierwsze jednostki rozpoznawcze zostaną przezbrojone w FARA dopiero pod koniec lat 20 i dopiero wtedy zaczną wypierać z nich część AH-64. Ostateczny koniec kariery „Apacza” będzie związany dopiero z wprowadzeniem FLRAA (Future Long-Range Assault Aircraft) – pionowzlotu bojowego, którego program zakończy się znacznie później niż FARA. Przedstawiciele US Army zgodnie krytykują bowiem AH-64 jako maszynę dostosowaną naprędce i wbrew pierwotnym założeniom do działań rozpoznawczych, ale chwalą (szczególnie nowoczesną wersję E) jako śmigłowiec bojowy. Te ostatnie mogą pozostać w służbie do około 2060 roku.

Kandydaci na FARA

Chętnych na udział w programie FARA nie brakuje, szczególnie że jest to de facto przyspieszony element programu Future Vertical Lift (FVL) mającego wyłonić systemowe rozwiązanie dla całego pokolenia nowych pionowzlotów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych. Jest więc o co walczyć. W rywalizacji biorą udział wszyscy dotychczasowi konkurenci: AVX (dotąd proponował układ z dwoma współosiowymi wirnikami nośnymi i dwoma otunelowanymi wentylatorami pchającymi), Karem (zmiennowirnikowce), Piasecki Aircraft Corporation (dotąd pracowano tam nad maszyną z pojedynczym wirnikiem, dużymi skrzydłami i śmigłem pchającym). Może pojawić się także Boeing (z AH-64X wyposażonym w śmigło pchające, choć to raczej kandydat na FLRAA) czy Airbus (układ X3 z pojedynczym wirnikiem i dwoma śmigłami ciągnącymi bądź pchającymi).

Za faworytów należy jednak uznać firmy Bell i Sikorsky. Pierwsza z nich uczestniczy w rywalizacji o następcę Black Hawka, a jej zmiennowirnikowiec V-280 Valor przechodzi kolejne próby. Bell twierdzi, że z łatwością może przeskalować wykorzystane na nim rozwiązania na mniejszą platformę. Z kolei Sikorsky dysponuje latającymi i w dużej mierze przetestowanymi już prototypami rozwiązania w dużym stopniu pasującego do wymagań FARA. S-97 Raider był być może zbyt drogi i ciężki podczas poprzednich poszukiwań następcy Kiowa Warrior, ale teraz wystarczy nieco go powiększyć, żeby dobrze nadawał się do programu FARA.

Spośród oblatanych już maszyn najbliżej do wymagań na FARA wydaje się Sikorsky S-97 Raider. Powyżej film z jego prób w locie. Źródło: Sikorsky Aircraft Corporation.

 

Reklama
KomentarzeLiczba komentarzy: 33
Reklama
fgdf
środa, 10 kwietnia 2019, 00:59

właśnie US Army przyspieszyła wiele ze swoich programów zbrojeniowych i na nowo rozpisała priorytety. Obecnie najwyższym z nich jest zdolność do porażenia zaawansowanej obrony powietrznej np Iranu.

MTA
środa, 3 kwietnia 2019, 22:14

A czy do zadańOH58 Kiowa Warrior nadają się nasze Puszczyki? A moze Guszec?

Ja
czwartek, 4 kwietnia 2019, 02:27

Puszczyk jest za mały (jeden ślinik), głuszec teoretycznie by się nadawał

MTA
piątek, 5 kwietnia 2019, 18:19

Dziękuję za info. Zastanawiam się nad zastosowaniem bojowym Puszczyka w taki sam sposób jak MH-6 Little Bird. Może tak udało by się wykorzystać potencjał tego "śmigła"?

czwartek, 4 kwietnia 2019, 23:42

oj chyba nie, Głuszec jest za wolny.

Wojciech
wtorek, 2 kwietnia 2019, 23:41

Piękny.

Cezar
wtorek, 2 kwietnia 2019, 22:47

Pamiętacie jak minister Macierewicz mówił o tym, że będziemy wspólnie z Ukrainą pracować nad śmigłowcem? To była bzdura. Poseł PO Krzysztof Brejza zapytał władze PGZ na temat tego przedsięwzięcia. Dnia 28.03.2019 otrzymał odpowiedź o następującej treści: PGZ nie uczestniczyły i nie uczestniczą w projekcie budowy polsko-ukraińskiego śmigłowca. Wyraźnego podkreślenia wymaga fakt, iż PGZ nie ma podstaw aby odnosić się do wypowiedzi osób spoza Spółki oraz Grupy Kapitałowej PGZ, w szczególności ministra ON... Pięknie, prawda?

zeus89
poniedziałek, 8 kwietnia 2019, 15:18

Przecież nie padł żaden konkret. Nie popłynęły z tego tytułu żadne pieniądze. To był tylko pomysł lub nawet koncepcja pomysłu.

wojak
niedziela, 7 kwietnia 2019, 20:25

dużo mówił i przez 2 lata NIC nie zrobił nowego a to co było to zawiesił

dim
wtorek, 2 kwietnia 2019, 21:38

OH58 Kiowa Warrior nie wycofano, a przekazano do codziennej służby, na rzeczywiste granice NATO. Gdyż kilkanaście stacjonować będzie już od tej wiosny, w pełnej gotowości, w prowincji Evros (lądowa granica Grecji i Bułgarii z Turcją), następnych kilkanaście na wyspach, z których Turcję widać już jak na dłoni, kolejnych 10 sztuk (też uzbrojonych, ale mniej łączności) na razie pozostawać będzie w centrum szkolenia załóg, a około 30-stki w rezerwie. Dopuszcza się, że będzie to także magazynek na podzespoły. Niemniej sprezentowano też Grekom ekstra silnika, by po wymontowaniu na warsztat silników śmigłowiec nie musiał być wyłączany ze służby. Za całość nowi użytkownicy zapłacili tylko 42 mln USD (za 70 śmigłowców !), czyli koszt logistyki transportowo-warsztatowej. A jak kto nie wie, to z Turcji Amerykanie ewakuowali już nawet drony. Część na 100% do Larisy, w Grecji, a drugą część - prawdopodobnie - do Polski. I to byłoby na tyle tamtego sojusznika, teraz stawką jest jak wyglądać będą stosunki w latach następnych.

dim
środa, 3 kwietnia 2019, 11:13

Jeszcze o faktycznych granicach NATO: dziś greckie media, ale za tureckim Twiterem, wpisami pana Metin Kulunk, doradcy i przyjaciela prezydenta Erdogana i cytującego książkę "Fleet Tactics and Coastal Combat", autorów z USA tj. kapitana Wayne P. Hughes Jr i admirała Roberta P. Girrie, rozdział "Wojna na Morzu Egejskim"... - podają rozważanie o przygotowanym ponoć jednym z wariantów konfliktu. Że Grecy usiłują dostarczyć na Cypr rakiety (jest taki plan gotów, Grecy tego nie kryli), Turcy postanawiają temu przeszkodzić zbrojnie (jak faktycznie, że zupełnie oficjalnie to zapowiedzieli) i w tym momencie włącza się VI flota USA. Amerykanie lądują na wyspach greckich, grożąc Turcji inwazją, z głównymi miastami i prowincjami zachodniej Turcji, jako celami. A groźba ta lub jej realizacja, czyli inwazja ze strony sprzymierzonych ze sobą Cypryjczyków, Greków i Amerykanów, dopomóc mają tureckiej opozycji, w odsunięciu od władzy prezydenta Erdogana. Autorzy (Turek i Amerykanie) twierdzić mają istnienie takiego planu. Ten wpis - a właściwie to tylko ujawnienie znanych generalicji okoliczności - wzmocnić miał partię Erdogana przedwyborczo. Ale wiemy, że nie wzmocnił, może właśnie osłabił ?

Mikroszkop
czwartek, 4 kwietnia 2019, 00:01

Kiedy Rosjanie będą mieli bazy w Libii scenariusz ataku na Turcję przestanie być możliwy. Już teraz może się nie udać bo Cypr jest w zasięgu S-400 z Syrii.

Marek
czwartek, 4 kwietnia 2019, 11:27

Tartus ma znacznie bliżej do rozlokowanych w Syrii S-400 niż Cypr. Ciekawe więc czemu rosyjska flota z niego wiała?

Davien
czwartek, 4 kwietnia 2019, 10:34

Chwile , wieć rozumiem że Cypr jest 40 km od Syrii?? Bo dla niskolatających celów taki jest zasięg S-400. dla wysoko lecących mysliwców to 120km, te 250km to jedynie dla bombowców i np Airbusa na wys. min 10km.

Mikroszkop
czwartek, 4 kwietnia 2019, 16:44

Jakie dokładnie ma osiągi S400 to wiedzą tylko Rosjanie. Operacje desantowe bez dominacji w powietrzu rzadko się udają a bez wsparcia floty w ogóle.

Davien
piątek, 5 kwietnia 2019, 01:18

Panie mikroszkop, osiągi pocisków 48N6E3 sa doskonale znane, podobnie jak osiagi 9M96E2 czyli jedynego pocisku zdolnego zwalczać cele wysokomanewrowe, zasieg horyzontu radiolokacyjnego jest doskonale znany wiec jak widać...

Mikroszkop
piątek, 5 kwietnia 2019, 10:34

Nie wiem jak widać. Na tym portalu jest artykuł o S400 gdzie specjaliści gdybają co on może a czego nie, przy czym są to tylko spekulacje. Tak czy siak obecność takiego zestawu w pobliżu teatru działań podnosi ryzyko strat własnych.

Mikroszkop
czwartek, 4 kwietnia 2019, 16:44

Jakie dokładnie ma osiągi S400 to wiedzą tylko Rosjanie. Operacje desantowe bez dominacji w powietrzu rzadko się udają a bez wsparcia floty w ogóle.

Marek1
czwartek, 4 kwietnia 2019, 10:29

Zastanawiające jest, jak wiele osób NIE może rozróżnić zasięgu rosyjskich syst. wykrywania, od ich zasięgu naprowadzania. Ale najbardziej zabawny jest fakt, ze dla wielu z tych osób podstawowe prawa fizyki zdają się rosyjskich syst. NIE dotyczyć ... ;)))

Davien
środa, 3 kwietnia 2019, 00:31

panie dim, Kiowy zostały wycofane z armii USA, a że grecja je kupiła to jej sprawa. Obecnie to przestarzałe smigłowce, nawet te w wersji F.

Marek1
czwartek, 4 kwietnia 2019, 10:35

Davien - amerykanie BARDZO żałują, ze wycofano je z linii i zlikwidowano linię produkcyjną, a na ówczesnych decydentach i fanach mitycznego RAH-66 Comanche obecnie "wieszają psy". Osobiście BARDZO byłbym za tym, by w WP latało choćby ze 30 "przestarzałych" OH-58F, które można było faktycznie kilka lat temu kupić za 20% ich wartości wraz z serwisem i mnóstwem cz. zamiennych.

Davien
czwartek, 4 kwietnia 2019, 15:54

Marek1 wycofano je bo były juz totalnie pzrestarzałe, a modernizacje do wersji F uznano za zupełnie nieopłacalną i bez sensu. A co do OH-58F w WP, to dla nas byłyby totalnie nieprzydatne, nie mamy nic co jest zdolne z nimi współpracować na polu walki a byłyby tylko problemu z serwisem i logistyka.

dim
środa, 3 kwietnia 2019, 16:09

Właśnie Grecy uważają, że są w b.dobrym stanie i ze świetnym wyposażeniem, obserwacyjnym (ponad wirnikiem) i przeciwpancernym. I nie kupili ich, a dostali. Za darmo. Natomiast faktycznie, że nie sprawdzały się Amerykanom, gdyż nie radziły sobie na wysokościach Afganistanu. W Grecji szaleć będą na poziomie morza i ciut tylko ponad. Poza tym są znakomite do greckiego typu rzeźby terenu na granicy - wszędzie lasy, przy samej granicy też duże kępy drzew, wszędzie skałki - osłona, ochrona własnej artylerii, a po tureckiej stronie łagodnie podnosząca się od rzeki równina lub wyżyna - wszystko jak na dłoni widoczne. Super !

środa, 3 kwietnia 2019, 23:54

Grecy mają mnóstwo wysepek do patrolowania i bardzo małą flotę do tego zadania. Ciekawe jak Kaiowy poradziłyby sobie z takim zadaniem

dim
czwartek, 4 kwietnia 2019, 11:09

Mają bardzo silne lotnictwo, w tym ze 30 specjalnie morsko wyposażonych Mirage 2000-5. A wyspy mają garnizony. Ale chyba masz rację, skoro druga połowa bojowych Kiowa skierowana zostanie na wschodnie wyspy.

Davien
czwartek, 4 kwietnia 2019, 15:56

Z tego co wiem to Grecja dostała 70 OH-58D z czego tylko 36 weszło do słuzby , natomiast 24 przeznaczono do szkolenia. Ciekawe co z pozostała 10-tką: magazyn czesci?

dim
czwartek, 4 kwietnia 2019, 20:37

Tylko10 do szkolenia. Normalnie uzbrojonych i wyposażonych w obserwację. Mniej mają (ponoć) tylko o jedną radiostację. Czyli mogłyby też wejść do służby. Reszta to właśnie magazyn części.

Davien
środa, 3 kwietnia 2019, 19:29

No co do tego wyposażenia ppanc to nie za bardzo. Maja maks 2 Hellfire'y, tylko ciekawe czy moga uzywac najnowszych wersji. Natomiast jako maszyny obserwacyjne , nei na pierwszą linię śadosyć dobre, co nie zmienia faktu że to stare i wyeksploatowane smigłowce.

dim
środa, 3 kwietnia 2019, 22:04

(cytat) cztery prze­ciw­pan­cerne poci­ski kie­ro­wane AGM-114 Hellfire, dwa zasob­niki nie­kie­ro­wa­nych rakiet kal. 70 mm (łącz­nie czter­na­ście rakiet) lub dwa zasob­niki z wiel­ko­ka­li­bro­wymi kara­bi­nami maszy­no­wymi M3P Browning kal. 12,7 mm. (koniec cytatu) prócz tego obdarowani piszą, że w prezencie dostali także trochę rzeczy dodatkowo, lecz poza dwoma silnikami na niezwłoczne podmiany chyba niczego nie podali. Widzę, ze koszt jest jak dla Chorwacji, która jednak otrzymała 16 sztuk, a Grecja 70. Prócz tego przyjeżdżają - oglądają - sondują miejscowych do gminy włącznie, czy w Evros nie chcielibyśmy (ewentualnie) sporej bazy, takiej jak ta na Krecie. Jasne, że chodzi o pełną kontrolę nad Bosforem - gdyby taka okazała się niezbędna. Ale także nad wybrzeżami Morza Czarnego, a bez antagonizowania Bułgarów (ludowo powszechnie przychylnych Rosjanom).

Davien
czwartek, 4 kwietnia 2019, 10:42

Ok, akurat moja pomyłka, w materiałach nie podali że to na każdy pylon sa takie mozliwości. Pytanie dalej pozostaje czy moga uzywać nowych AGM-114L/R czy nie.

Bogusław Maśliński
wtorek, 2 kwietnia 2019, 21:08

Amerykanie mają problemy z helikopterami rozpoznawczymi, a ja jako stary rezerwista mam problemy zobaczyć polską piechotę chociażby z procami, kałachy też podobno sprzedali lub ze złomowali. Na paradach czyżby to były atrapy.

Żołnierz
środa, 3 kwietnia 2019, 12:21

Jako rezerwista rosyjskiej armii niewiele wiesz o polskiej. I bardzo dobrze. To pokazuje, że macie niewielkie pojecie o niej. I niech tak pozostanie. Więc tak, biegamy z procami.

joint
wtorek, 2 kwietnia 2019, 20:23

Niech wprowadzają, może jakieś używane Black Hawki nam się trafią

Reklama
Tweets Defence24
 
Reklama