Ratnik-2/3. Nowe pokolenie rosyjskiego żołnierza przyszłości

29 października 2016, 16:30
Fot. mil.ru
Fot. mil.ru
Ratnik. Fot. Rostec

System Ratnik – modułowy zestaw wyposażenia i uzbrojenia rosyjskiego żołnierza był bez wątpienia przełomem dla wojsk Federacji Rosyjskiej. To nie tylko praktyczny wyłom w jej dotychczasowej doktrynie, w której nie przywiązywano wielkiej wagi do wyposażenia indywidualnego żołnierza, ale także impuls dla rodzimych przedsiębiorstw. Obecnie trwają prace nad nową generacją tego systemu, oznaczoną jako Ratnik 2/3 - dla Defence24.pl pisze Marcin Gawęda.

Wprowadzenie na wyposażenie wojsk Federacji Rosyjskiej systemu Ratnik - modułowego zestawu wyposażenia i uzbrojenia rosyjskiego żołnierza - stanowił moment przełomowy dla wojsk tego państwa. Oznaczał zerwanie z wcześniejszą doktryną, zgodnie z którą do wyposażenia indywidualnego żołnierza nie przywiązywano specjalnej wagi, dał również potężny impuls dla rodzimych przedsiębiorstw. Impuls ten wzmocniony został jeszcze w sposób oczywisty przez nałożone na Rosję sankcje. Prace nad tym systemem rozwinęły nie tylko klasyczne gałęzie przemysłu zbrojeniowego, ale także nowe obszary, np. w dziedzinie podzespołów elektronicznych, nanotechnologii, etc. Rosja pozyskuje, także drogą współpracy z zachodnimi partnerami, która jeszcze kilka lat temu była dość powszechna, zdolności do produkcji elementów wyposażenia i uzbrojenia na światowym poziomie.

Ratnik zawiera kilkadziesiąt elementów wyposażenia i uzbrojenia w kilku podstawowych modułach: walka, ochrona, przeżywalność, łączność etc. Niektóre z nich, np. system komunikacyjny Strielec, daje nowe możliwości dla rosyjskich żołnierzy (komunikacja i dowodzenie) i wymusza zmiany w taktyce (system wykorzystywany jest w Syrii do naprowadzania lotnictwa).

W chwili obecnej szacuje się, że SZ FR dysponują już ok 100 tys. systemów Ratnik, z zamiarem corocznego zamawiania kolejnych kilkudziesięciu tysięcy.

Fot. mil.ru

W 2015 r. pojawiły się nowe głosy na temat systemu nowego pokolenia nazywanego umownie Ratnik-2, podczas gdy deklaracje dotyczące programu z tego roku operują już hasłem Ratnik-3. System Ratnik-2/3 jest obecnie rzecz jasna w sferze werbalnej – deklaruje się, że prace mogą potrwać 10-15 lat - jednakże niewątpliwie wymusi prace ośrodków naukowo-badawczych w określonych kierunkach, pokazuje więc także pewne główne ścieżki rozwoju kluczowych rosyjskich firm. Oczywiście, jeśli mowa jest o neuronowym interfejsie, to należy podchodzić do sprawy z dystansem, jednakże nie należy lekceważyć nowych ścieżek rozwoju rosyjskich firm, tym bardziej, że mogą one, w pewnym zakresie, szeroko korzystać z kooperacji zagranicznej.

Za opracowanie koncepcji i rozwój na pierwszym etapie prac odpowiadać ma FPI - Fundusz Badań Perspektywicznych (założony w 2012 roku jako analogia DARPA), natomiast z czasem poszczególne prace rozwojowe, jako typowe prace naukowo-badawcze (tzw. NIOKR), zlecane będą poszczególnym podmiotom w ramach państwowego programu zbrojeniowego, przy czym ważną rolę pełnić będzie tutaj m.in. koncern CNIItoczmasz.

„Zaczęliśmy z CNIItoczmaszem projekt zmierzający do kształtowania naszych wspólnych wizji tego, co powinno być ekwipunkiem „żołnierza przyszłości”, w ciągu 15-20 lat. Bardzo ciekawy projekt, zaprosiliśmy do niego wszystkich zainteresowanych, żeby pofantazjować” - powiedział szef FPI.

Ratnik
Ratnik - fot. Rostec/FB

 

FPI ma być więc pewnego rodzaju koordynatorem prac w dziedzinach niekonieczne stricte militarnych (np. chemiczno-biologicznej czy medycznej (w ostatnim czasie widać niezwykły rozwój nanotechnologii, którą notabene osobiście interesuje się Putin), których istotnym (największym?) beneficjentem będzie rzecz jasna także wojsko. FPI może korzystać z interdyscyplinarnych osiągnięć w różnych dziedzinach naukowych, np. można implementować do sfery militarnej wyniki prac naukowo-badawczych w ramach obecnego projektu robota wspomagającego dla kosmonautów (robot-android Fiodor). Androida nazwano Fiodor (FEDOR — Final Experimental Demonstration Object Research — Finałowy Eksperymentalny Demonstracyjny Obiekt Badań).
Prężnie rozwija się Rosnano - Rosyjska Korporacja Nanotechnologiczna (spółka akcyjna z pakietem kontrolnym skarbu państwa) – współpracująca m.in. z Izraelem. Efekty w dziedzinie nanotechnologi bez wątpienia stymulować będą projekty wojskowe.

Rosnano organizuje i wspiera nanotechnologiczny rozwój w różnych dziedzinach (energia słoneczna, systemy energetyczne, materiały utwardzane nanotechnologicznie, medycyna i biologia, budowa maszyn, obróbka metali, systemy optoelektroniczne, ultrazminiaturyzowane urządzenia elektroniczne itd.), w tym rzecz jasna także wojskową. Ta ostatnia zainteresowana jest chociażby materiałami utwardzanymi nanotechnologicznie oraz nanitami (nanorobotami).

Wiele do programu wniesie także Roselektronika, która zajmuje się m.in. opracowaniem celowników termowizyjnych dla Ratnika, a szerzej koordynuje postępy w dziedzinie zaawansowanych podzespołów elektronicznych.

Finalny efekt prac nad żołnierzem przyszłości Ratnik-3 nowego pokolenia ma być wdrażany w latach 2020-2030. Bez wątpienia wyniki prac będą wdrażane sukcesywnie również w obecnym Ratniku.

Nie ulega wątpliwości, że program Ratnik nowego pokolenia jest jednym z bardziej ambitnych programów modernizacyjnych SZ FR. W jego ramach zapowiadane zostało jeszcze w roku 2015 i podtrzymane w roku obecnym opracowanie między innymi poniższych części składowych systemu.

- Egzoszkielet. Problem przeciążonego żołnierza przyszłości trapi wiele armii, które takie programy opracowują, nie dziwi więc położenie nacisku na ten element rozwoju. Hełmy, czy kamizelki balistyczne mają być jak najlżejsze i jak najbardziej ergonomiczne. Zmniejszenie wagi używanych elementów wyposażenia i ich miniaturyzacja to jednak tylko tymczasowy półśrodek. W przyszłości żołnierz może zostać „wsparty” przez systemy mechaniczne. Obecnie na świecie (głównie w USA i Japonii) trwają prace nad różnymi wersjami egzoszkieletów zmierzających do poprawienia zdolności bojowych żołnierza. Egzoszkielet może wzmacniać wszystkie partie mięśni lub tylko niektóre (np. sztuczne ramię). Urządzenia tego rodzaju mają się opierać na osiągnięciach technologii biomechanicznej.

- Kameleon – maskujący strój, zmieniający swoją barwę w zależności od potrzeb maskowania na wzór kameleona.

- Kamizelki balistyczne nowej generacji. Z rosyjskich zapowiedzi wynika, że prace mogą iść w kierunku kamizelki balistycznej z zastosowanym nowym materiałem ochronnym (powiększoną w stosunku do obecnej ognioodpornością i odpornością balistyczną przy zmniejszeniu wagi ogólnej), z wewnętrznym zasilaniem (ogrzewaniem) i, co wspomniano wyżej, zmieniającym się systemem maskowania.

- Hełm jako system bojowy. Hełm ma pełnić rolę nagłownego systemu bojowego, zawierającego nie tylko podstawowe elementy, jak np. nahełmowy wyświetlacz (wskaźnik celów), ale także rozbudowany zestaw czujników dających dane żołnierzowi i jego dowódcy np. o kondycji samego żołnierza, jego położeniu. Hełm ma także posiadać zintegrowaną maskę przeciwgazową.

- System poleceń głosowych. W założeniu ma odciążyć żołnierza podczas walki, umożliwiając mu wydawanie komend głosem. Może być rozwijany w chwili obecnej chociażby na bazie istniejącego systemu Spereo od firmy „Tytan — serwis informacyjny”, który bazuje na innych technologiach niż SIRI, a rozwijany jest już od kilkunastu lat.

- Miniaturyzacja. Drastyczne odciążenie żołnierza – elementy systemu, w tym np. źródła zasilania, mają być jak najmniejsze, a zatem jak najlżejsze. Jedna z dróg rozwoju będzie wiodła poprzez zmniejszanie zapotrzebowania na energię poszczególnych elementów systemu.

Oczywiście, obecnie wszystkie zapowiadane powyżej elementy Ratnika pozostają w sferze werbalnej i należy do nich podchodzić z pewnym dystansem, nie można jednakże zauważyć chęci niektórych podmiotów do własnego rozwoju w ramach elementów programu żołnierza przyszłości. Postępy mogą być jeszcze większe, jeśli prace zaowocują kontraktami zagranicznymi, za którymi pójdą dalsze zamówienia, co z kolei znowu przełoży się na rozwój prac koncepcyjno-badawczych.

Pewne elementy nowych prac mogą być widoczne już niedługo i można się spodziewać, że jako elementy awangardowe znajdą się na wyposażeniu jednostek elitarnych, np. specjalnych.

Nie jest wykluczone, że wykorzystane zostaną efekty prac rozwojowych w innych sektorach, np. nad czołgiem T-14 Armata. Według danych rosyjskich nanopancerz przeznaczony do wozów bojowych, powstający ze sproszkowanego na nanocząsteczki węgliku boru, jest czterokrotnie lżejszy i sześciokrotnie skuteczniejszy niż opancerzenie stalowo-kompozytowe. Nanopancerz firmy Sojuz może zostać wykorzystany także w stosunku do indywidualnych żołnierzy (lekkie kamizelki balistyczne o zwiększonym stopniu ochrony).

Marcin Gawęda

Defence24
Defence24
Reklama
Tweets Defence24