Czechy: Pół miliarda kary za śmigłowce bojowe bez przetargu? [KOMENTARZ]

9 kwietnia 2021, 10:01
UH-1 AH-1
Fot. Bell
Reklama

Ministerstwo Obrony Republiki Czeskiej zapłaci 550 mln koron (25 mln dolarów) kary za zakup śmigłowców UH-1Y Venom i AH-1Z Viper przed rozstrzygnięciem skargi koncernu Leonardo Helicopters na zastosowaną procedurę. Jednocześnie jednak czeski Urząd Ochrony Konkurencji (ÚOHS) odstąpił od anulowania umowy, ze względu na „zagrożenie dla szerszego programu obrony i bezpieczeństwa kraju”. Ministerstwo nie zgadza się z decyzja i planuje podważyć ją w sądzie, ale nie będzie zwlekać z zapłaceniem kary.

Decyzję w sprawie rekordowej, ale nie maksymalnej, możliwej kary, po odwołaniu ze strony czeskiego resortu obrony podtrzymał prezes Urzędu Ochrony Konkurencji (ÚOHS), Petr Mlsna, podtrzymując jej wysokość na poziomie 550 mln koron. Wysoka suma wynika z przepisów, które pozwalają za naruszenie procedur przetargowych nałożyć karę do 10% wartości umowy. W tym przypadku wartość kontraktu to około 17 mld koron czeskich, a wartość kary oscyluje w okolicy 1/3 limitu.

Chodzi o zawartą w grudniu 2019 roku umowę, dotyczącą pozyskania dla sił zbrojnych Republiki Czeskiej ośmiu śmigłowców wielozadaniowych UH-1Y Venom i czterech szturmowych AH-1Z Viper firmy Bell Textron. Umowę zawarto w formule międzyrządowej, w której stronę amerykańską reprezentował amerykański sekretarz obrony Mark Esper a w imieniu Czech dokument podpisał minister obrony Lubomir Metnar. Kontrakt był efektem rozmów międzyrządowych w wyniku których najpierw Czesi zadeklarowali cheć zakupu maszyn amerykańskich a następnie wybrali pomiędzy ofertą maszyn firm Sikorsky i Bell.

Europejscy producenci, a przede wszystkim koncern Leonardo Helicopters, domagali się ogłoszenia przetargu. Przyczyną było to, że w anulowanym w 2018 roku, po zmianie rządu, przetargu na 12 śmigłowców wielozdaniowych, włoski AW139M wszedł do „ścisłego finału” wraz z maszyną Bell UH-1Y Venom. „Nie zamierzamy wchodzić w żadne science fiction, nie zamierzam wchodzić w fantastyczne śmigłowce, których nie ma na rynku.” – powiedziała w lutym 2018 roku nowa minister obrony Czech Karla Šlechtová, która zdecydowała o anulowaniu przetargu bez wyniku. W nowej procedurze rozesłano zapytania w formule międzyrządowej, jak informuje czeskie ministerstwo obrony, m. in. do Włoch. Jednak wymóg aby maszyny były już „sprawdzone bojowo” wyeliminował AW139M, który w odróżnieniu od Black Hawków czy Viperów i Venomów nie był dotąd wykorzystywany w konflikcie zbrojnym.

Ostatecznie wybrano ofertę Pentagonu dotyczącą 4 śmigłowców Viper i 8 maszyn Venom, która spełniała wszelkie wymagania i okazała się tańsza od 12 uzbrojonych maszyn Black Hawk. Decyzję tą oprotestował w sądzie i urzędzie antymonopolowym koncern Leonardo Helicopters, jednak ministerstwo zdecydowało się na zawarcie kontraktu przed wyrokiem, uznając, że firma nie była stroną w tym postępowaniu. Stroną był rząd włoski.

Leonardo Helicopters AW139M. Fot. M. Kamassa
Leonardo Helicopters AW139M. Fot. M. Kamassa

Decyzja czeskiego ÚOHS była równie salomonowa jak w przypadku polskiego  zakupu samolotów Boeing 737 do przewozu VIP – uznano, że nie było to w pełni zgodne z procedurami, ale ze względu na bezpieczeństwo kraju i pilną potrzebę nie zdecydował się na jej unieważnienie. Czeski urząd poszedł krok dalej i obciążył ministerstwo kolosalną karą pieniężną, co jednak nie usatysfakcjonowało włoskiego producenta, który zagroził skargą do Komisji Europejskiej. Groźba prawdopodobnie została spełniona, gdyż w październiku 2020 roku KE wystąpiła do czeskich władz o dokumentację dotyczącą transakcji. Jak dotąd komisja nie poinformowała czy działania te prowadzi z własnej inicjatywy czy na wniosek kogoś innego, ani też nie wydała opinii.

Ministerstwo Obrony Republiki Czeskiej nie czeka bezczynnie, ale zdecydowało się udowodnić w sądzie, że racja leży po jego stronie i kara wysokości ponad pół miliarda koron jest niezasadna. Rzecznik ministerstwa Jan Pejšek oświadczył, że mimo odrzucenia odwołania resort jest nadal przekonany o prawidłowości jego procedury. Mimo to ministerstwo nie będzie zwlekać z wpłatą kary. Pejšek wskazał, że zastosowano zgodny z prawem wyjątek od ustawy o zamówieniach publicznych, dotyczący zakupu strategicznych materiałów wojskowych poprzez zawarcie umowy międzyrządowej. Natomiast – „zarzut Leonardo był nieuzasadniony i szkodliwy. To podmiot, z którym ministerstwo nigdy nie skontaktowało się bezpośrednio w tym programie w ramach badania rynku” – mówi rzecznik ministerstwa, zaznaczając, że kontaktowano się z rządami Włoch i USA.

Minister obrony Lubomír Metnar podkreślił natomiast, że orzeczenie Urzędu Ochrony Konkurencji tworzy niebezpieczną sytuację w której zawarcie kontraktów mogą podważać podmioty, które nie były bezpośrednim uczestnikiem, co mogłoby opóźnić modernizację sił zbrojnych o miesiące a nawet lata. Jest to bardzo mocne postawienie sprawy, ale też minister ma do tego podstawy – śmigłowce Bell UH-1Y i AH-1Z maja być dostarczane do czeskiej armii od 2023 roku. Natomiast ogólnie procedura zakupu nowych śmigłowców była w poprzednich latach wielokrotnie przerywana i rozpoczynana  na nowo. Są również inne procedury, które zakończyły się zakupem sprzętu w trybie umowy międzyrządowej i w oparciu o ten precedens mogłyby zostać zaskarżone przez innych potencjalnych dostawców. Dlatego czeskie ministerstwo obrony jest zainteresowane kategorycznym zamknięciem sprawy.

image
Reklama
Reklama
KomentarzeLiczba komentarzy: 49
Reklama
kajmat
poniedziałek, 12 kwietnia 2021, 13:00

A gdyby Czesi jednak ogłosili przetarg, z krótkim terminem składania ofert, i literalnie wpisali do SIWZ wymóg "sprawdzenia w boju" lub punktowali to z wysoką wagą, wynik byłby ten sam, ale Leonardo nie mogłoby protestować, bo jeśliby w ogóle złożyło ofertę, to odpadliby z przyczyn formalnych i nie byłoby pewnie sprawy przed ÚOHS.

Jeremiasz
sobota, 10 kwietnia 2021, 20:22

Jakoś nie widzę, nie słyszę wrzasku i bełkotu Jurovej w tej kwestii, czyli złamania prawa. Przypadek? Wszak kruk(Czeszka) krukowi(Czechowi) oka czeskiego nie wykole. Gdyby to dotyczyło Nas, czyli PiS Jurova już by się wydzierała jak włoszka w kolejce po makaron.

dywersant
sobota, 10 kwietnia 2021, 14:26

Nic tak nie podtrzymuje jedności UE jak unijna biurokracja. Procedury odwoławcze uderzające w suwerenność podejmowanych decyzji w krajach członkowskich mogą na lata opóźniać choćby działania modernizacyjne. Czesi w sumie kompletnie zmienili założenia przetargu z 12 śmigłowców wielozadaniowych na 8 i 4 szturmowe, a tu Leonardo z Sikorskim już Bellowi nie dorównują. Niezły elastyczny zespół Venomy z osłoną Viperów, w 85% oparte na tych samych podzespołach.

rezerwa 77r.
sobota, 10 kwietnia 2021, 12:43

to zakrawa na jakoweś JA JA , KE będzie decydować o zakupie broni jaką mamy kupować , CZECHY WYBRAŁY SPRAWDZONE BOJOWO ŚMIGŁOWCE

Autor
sobota, 10 kwietnia 2021, 21:26

Czytaj że zrozumieniem: czeski Urząd Ochrony Konkurencji (ÚOHS)

Gnom
niedziela, 11 kwietnia 2021, 17:25

A nasz co zrobił pomimo stwierdzenia bezprawnego, pilnego zakupu samolotów dla VIP, których nota bene nie ma do dziś? Czesi wykpią się z zarzutów UE bo ukarali MON, a my znów zabulimy?

Davien
środa, 14 kwietnia 2021, 11:13

Gnomie i znowu kłamiesz. Oba Gulfstreamy i przynajmniej jeden B-737 VIP sa juz w Polsce .

czwartek, 15 kwietnia 2021, 09:05

Ty tylko mijasz się z prawdą. Jak do tej pory nie ma w Polsce samolotu w ostatecznie zamówionej konfiguracji (co do 737 masz nawet potwierdzenie w Sejmie RP). Nie mówiąc o tym, że miały być już dostarczone wszystkie, bo były bardzo pilne - a mija 5 lat. Co nie zmienia faktu, ze zakupiono je z naruszeniem obowiązującego prawa RP.

Davien
czwartek, 15 kwietnia 2021, 19:05

A to ciekawe bo jeden B-727-800NG w wersji VIP przyleciał już w 2017r. Natomiast opózniło sie oddanie dwóch pozostałych do uzytku. Boeing w Polsce nosi nazwę"Józef Piłsudzki" Cos jeszcze?

Gnom
czwartek, 15 kwietnia 2021, 22:52

Po pierwsze 737. Po drugie "Piłsudski" (a nie prze dz) jest samolotem liniowym którym VIPy nie latają, a służył do szkolenia. Polecam ostatnią odpowiedź MON na interpelację poselską (dostępna w sieci). Tam dowiesz się, że ów twój VIP poleci na przebudowę jak tylko przelecą 2 prawdziwe VIP. Jak potrzebujesz "Cos jeszcze" to sobie poszukaj.

Asd
sobota, 10 kwietnia 2021, 06:12

Tym bardziej u nas nie zostaną kupione żadne śmigłowce mając zakłady Leonardo i LM będą się blokować nawzajem. Trzeba będzie dokupic gdzieś Mi24 i Mi17 i wyremontować w Łodzi

obieżyświat360
piątek, 9 kwietnia 2021, 22:10

w Polsce taka kara byłaby niemożliwa, bo odpowiedniki obu tych instytucji są w rękach pisu .....szacunek dla niezależych instytucji, procedur i praworządności w Czechach....u nas po 6 latach rządów jedynie słusznej partii, wszystkie niezależne instytucje zostały spacyfikowane....a takie rozumowanie daleko nas niezaprowadzi.

Anty 50 C-cali przed 500+
piątek, 9 kwietnia 2021, 17:10

4 sztuki Vipera i 8 Venom...? Nazwy jadowite, jak jazgot lamenciarzy, na Def24, notorycznie o "defiladowych" zakupach...Czeski film, u nich przecie kto (Pandur) od dawna zintergrowany z ppk Spike! (taka daleko od Donbasu, Krymu itp). Tak "wyportkowani", Czesii, ofertami unii gospodarczej EWG- dawniej?! Bo to nie sojusz obronny, tylko gospodarczy, czyli "grabie do siebie"

Pjoter
piątek, 9 kwietnia 2021, 14:33

Sluszna decyzja zakupu brawo

Herr Wolf
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:13

Widać po karze jaka słuszna a to nie koniec..

Grom
sobota, 10 kwietnia 2021, 07:32

Tylko że kara nie jest nałożona za zakup konkretnego uzbrojenia tylko za sposób zakupu. W Czechach zakupy w USA nie są krytykowane

Kalder
piątek, 9 kwietnia 2021, 14:13

Dobrze że nie kupili sprzętu z czasów wojny koreańskiej - a tylko wietnamskiej

Davien
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:24

Wow, to w wojnie wietnamskiej latały Vipery i Venomy?? Cos ci sie poteznie pomerdało:)

Herr Wolf
sobota, 10 kwietnia 2021, 09:08

A nie? To co latało

JPC
sobota, 10 kwietnia 2021, 07:46

płatowce maja po OK 20% elementów identycznych z wersjami z lat 70-ych - jak by sie uprzeć to można człowiekowi przyznać racje :D

Davien
sobota, 10 kwietnia 2021, 17:40

Nie maja nic wspólnego, zarówno AH-Z jak i UH-1Y powstały całkowicie od podstaw jako zupełnie nowe wersje mające wspólna jedynie nazwę z starszymi SuperCobramii UH-1N.

JPC
sobota, 10 kwietnia 2021, 22:04

doprawdy? - jak to jest że 140 ze 180 AH-1Z powstało przez przebudowe AH-1W ? - czyzby sciagnieto tabliczki znamionowe i przelożono na nowe czesci? Kolega to sie w tym momencie troche zagalopowal z tym powiewaniem gwiazdzistym sztandarem.... i proszę czytać ze zrozumieniem - 20% PLATOWCA (może nawet 60%) - kompletnej zmianie uległy: napęd, układ nośny, awionika i uzbrojenie

Davien
środa, 14 kwietnia 2021, 11:19

Aha, wersja AH-1W tez w Wietnamie nie latała

Gnom
niedziela, 11 kwietnia 2021, 17:24

Zostaw, on nie chciał przyjąć prze jakiś czas do wiadomości, że najnowsze AH-64E w USA zaczynały jako AH-64A, pomimo istnienia w sieci dokumentów amerykańskich ściśle to precyzujących.

Machina
piątek, 9 kwietnia 2021, 14:04

Chyba w tych procedurach chodzi o to żeby słabszy się nie dozbroił i tylko płacił jakimś instytucjom...

Boczek
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:01

Nie, po prostu aby nie było korupcji.

Czytelnik
piątek, 9 kwietnia 2021, 15:11

Taki jest cel "rozporządzeń" UE.

Boczek
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:01

...które sami współtworzymy.

Autor
piątek, 9 kwietnia 2021, 13:24

Ciekawe tylko dlaczego zamówili ich tylko 4, to dość mało

Czech
poniedziałek, 12 kwietnia 2021, 13:48

Zamowiono (i kupiono) 4 Vipery, 8 Venomow. Jak sie znowu w budzecie uzbiera srodkow, dokupi sie nastepne 8 Viperow i 4 Venomy, zeby bylo 12 od kazdego. Nastepnie jest zaplanowane kupienie wiekszych maszyn (CH-47 na przyklad lub AW-101 czy NH90) nie jestem pewien w jakiej liczbie (8?). Nie kupiono blackhawki, uwazano, ze jakby kupiono blackhawki, to nie kupilibysmy juz wiekszych maszyn.

BUBA
piątek, 9 kwietnia 2021, 14:29

Polski MON zamówili tylko 4, a mialo byc wiecej szybciej taniej

FR technologiczne imperium
piątek, 9 kwietnia 2021, 12:58

Akurat AH1 Z Viper to obecnie chyba najbardziej sensowny helikopter w postępowaniu na program kruk. Apach za drogi w zakupie i utrzymaniu a propozycja Leonardo to póki co obrazek na kartce.

Adam
sobota, 10 kwietnia 2021, 10:05

Najmniej sensowny bo przestarzały. Więcej sensu ma Bell 360 Invictus.

KOSA
piątek, 9 kwietnia 2021, 14:13

Najbardziej sensowny Śmigłowiec to Apach!!!

Ranozd
piątek, 9 kwietnia 2021, 20:22

Najdroższy to Apache jest ale czy najlepszy... wątpię.

Boczek
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:03

Najbardziej sensowne jest to, co odpowiada wszystkim wymaganiom. I tak, bardzo sensowny Ferrari jest za Uralem bezsensowny.

ZDŹBŁO
piątek, 9 kwietnia 2021, 12:32

SPOKOJNIE ..pragmatyzm Czechów został skalkulowany i kara 0,5 miliarda została wliczona w koszty ...po skalkulowaniu wszystkiego kuluary szepczą żę Czesi i tak wyszli do przodu ponad 1 miliard do przodu gdyby bawili się w ogłoszenie przetargu i a co za tym idzie różne deprawujące i opóźniające działania w stylu sądy ,afery , grupy nacisku ,blokady itp

DeRastin
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:38

W kuluarach sie mówi że nie masz pojęcia o czym piszesz.

tut
piątek, 9 kwietnia 2021, 12:28

25 mln dolarów - drobne. A śmigłowce będą mieli.

Gnom
niedziela, 11 kwietnia 2021, 17:22

Te śmigłowce to dodatek do inwestycji Bell w Czechach. Ich rząd dba o swój kraj, nasz tylko wywala kase do USA.

Rataj
piątek, 9 kwietnia 2021, 13:21

Dokładnie!

DeRastin
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:39

A ile ich będą mieli?

alkaprim
sobota, 10 kwietnia 2021, 11:45

DeRastin-ile będą mieli?Uderzeniowych z prawdziwego zdarzenia beda mieli o 4szt wiecej niz my-czyli o 400%-bo my nie mamay ani jednego.

Adam
sobota, 10 kwietnia 2021, 10:06

Trzy razy więcej niż my nieuzbrojonych S70i

Herr Wolf
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:16

Dokładnie są niewolnikami jak poliniacy

królewiec
piątek, 9 kwietnia 2021, 12:19

sprytny sposób na omijanie unijnych procedur, przeksięgują wirtualnie kasę i będą mieli śmigłowce takie jakie chcą a nie takie jakie im podtykają inni .

Ragozd
piątek, 9 kwietnia 2021, 20:23

To nie unijne procedury tylko włoska firma tam miesza. Ta co i u nas.

Gnom
niedziela, 11 kwietnia 2021, 17:21

Jakby nie bruździła przy remoncie czeskich W-3 to dziś by nie musiała protestować.

DeRastin
piątek, 9 kwietnia 2021, 18:40

Wystarczy przestrzegać procedur i nie trzeba płacić.

Wawiak
piątek, 9 kwietnia 2021, 14:58

Sprytnie to ktoś stworzy sobie mechanizm: by zrobić to, co dla ciebie dobre, musisz "odpalić dolę" komu trzeba...

Tweets Defence24