Austriacka obrona terytorialna przeciwko koronawirusowi

24 października 2020, 09:18
fot_6
Inspektor Miliz gen. dyw. E. Hameseder oraz minister BMLVS K. Tanner na tle sprzętu i żołnierzy, którzy ilustrują skok jakościowy w uzbrojeniu i wyposażeniu pododdziałów Miliz, aby uzyskały rzeczywista zdolność do wykonywania wyznaczonych zadań. Żołnierz stojący po prawej z nowoczesnym kbw mSSG Steyr 08A2, stał się nieoczekiwanym bohaterem tej konferencji prasowej. Fot. Bundesheer/Carina Karlovits

15 marca 2020 r. wraz narastaniem kryzysu związanego z rozwojem pandemii COVID-19, rząd austriacki zadecydował zastosowaniu pododdziałów Sił Zbrojnych w zadaniach wsparcia struktur cywilnych. Oświadczenie urzędu kanclerskiego, a także konferencja prasowa szefowej BMLVS Austrii K. Tanner (Bundesministerium für Landesverteidigung und Sport, BMLVS), stanowiło również zapowiedź mobilizacji i użycia pododdziałów austriackiej Obrony Terytorialnej (Miliz).

23 marca 2020 r. na konferencji prasowej z udziałem minister K. Tanner, inspektora Miliz gen.dyw. E. Hamesedera oraz Szefa Sztabu Generalnego gen. R. Briegera zapowiedziano powołanie około 3000 żołnierzy. Podana wielkość stanowiła w przybliżeniu 10% potencjału osobowego komponentu terytorialnego, zaś mobilizacja dotyczyć miała pojedynczych kompanii z poszczególnych batalionów strzeleckich Miliz. Wejście do służby wyznaczono na 4 maja 2020 r., zaś czas służby określono na 90 dni do 31 lipca 2020 r. Gotowość do prowadzenia operacji jednostki miały osiągnąć 18 maja 2020 r. W związku z charakterem kryzysu i sytuacją gospodarczą mobilizacja opierać się miała na dwóch zasadach:

  1. bataliony milicyjne wystawią kompanie zbiorcze;
  2. mobilizacja dotyczyć będzie wyłącznie osób, które zadeklarują dyspozycyjność.
image
Inspektor Miliz gen.dyw. E. Hameseder, minister BMLVS K. Tanner, Szefa Sztabu Generalnego gen. R. Brieger w czasie konferencji prasowej 23 marca 2020 r. Wygląd Inspektora Miliz nie budził zdziwienia, ponieważ gen.dyw. E. Hameseder nie jest oficerem zawodowym i jest na etacie milicyjnym, analogicznym do TSW w Wojskach Obrony Terytorialnej. Fot. Bundesheer/Andy Wenzel

W ocenie ministerstwa sytuacja kryzysowa nie wymagała zaangażowania większej ilości żołnierzy Miliz i w pełni umożliwiała planowana w przyszłości rotację i przejęcie zadań wsparcia realizowanych w tym czasie przez żołnierzy zawodowych i służby zasadniczej. Ważnym czynnikiem był również zamiar minimalizacji potencjalnych kosztów ekonomicznych, które generowane byłyby przez ewentualną mobilizację żołnierzy sprawujących w życiu cywilnym kluczowe dla gospodarki w okresie kryzysu COVID-19 zawody lub funkcje w obszarze systemu infrastruktury krytycznej państwa.

6 kwietnia 2020 r. BMLVS opublikowało szczegółową listę mobilizowanych kompanii i pododdziałów dowodzenia Miliz. Karty mobilizacyjne (Einberufungsbefehl) rozsyłano od 15 kwietnia 2020 r., termin stawiennictwa w pododdziałach przewidziano na 4 maja 2020 r.

image
Mobilizacja żołnierzy Miliz w Maria – Theresien – Kaserne w z Jägerbataillon Wien 1 i Jägerbataillon Wien 2. Na fotografii widoczni są również żołnierze wiedeńskiego batalionu wartowniczego (Garde), który odpowiadał za przygotowanie pododdziałów terytorialnych do działania na terenie Wiednia. Fot. Bundesheer/Daniel Trippolt

Po mobilizacji każdy z pododdziałów przechodził 14 – dniowe szkolenie przygotowawcze, które uznano za niezbędne w kontekście planowanych zadań wsparcia struktur cywilnych. Szkolenie przygotowawcze prowadzone było w oparciu o kadrę jednostek operacyjnych Bundesheer, do których tradycyjnie przypisany jest każdy z batalionów Miliz np. za szkolenie żołnierzy Miliz – Jägerbataillon Tirol odpowiadał Jägerbataillon 24 z Lienz. Dodatkowym wsparciem w przygotowaniu do służby był również uruchomiony 10 kwietnia 2020 r. kurs e-learningowy dla Miliz, na platformie edukacyjnej SITOS Six, działającej w ramach systemu kształcenia na odległość SZ (Fernausbildung Bundesheer), który powstał przy współpracy z Terezjańską Akademią Wojskową (Theresianische Militärakademie, TherMilAk) oraz Akademią Podoficerską Wojsk Lądowych (Heeresunteroffiziersakademie, HUAk). Zajęcia e – learningowe obejmowały różną tematykę np. kurs pierwszej pomocy czy podstawy działań asystencyjnych.

image
Żołnierz z Jägerbataillon Wien 1 w czasie szkolenia strzeleckiego na poligonie Bruckneudorf. Profil szkolenia ukierunkowany był na realizację zadań ochronnych i asystencyjnych, co również znalazło odzwierciedlenie w realizowanych ćwiczeniach strzeleckich. Fot. Bundesheer/Katharina Frank

Zadania, które realizować miały pododdziały Miliz obejmowały szeroko pojęte działania z zakresu wsparcia bezpieczeństwa wewnętrznego w trzech podstawowych obszarach:

  1. ochrona i nadzór obiektów różnego typu (Objektschutz und Überwachungsaufgaben);
  2. nadzór granicy państwowej w celu zapobiegania nielegalnym migracjom, tzw. zadania asystencyjne (sicherheitspolizeilicher Assistenzeinsatz, sihpolAssE);
  3. nadzór granicy państwowej w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19.

Mimo pewnych kontrowersji związanych z powołania żołnierzy komponentu terytorialnego i podważaniem celowości ich zastosowania w tak dużej liczbie wobec zmniejszających się potrzeb wynikających z mniejszego zagrożenia epidemiologicznego i uruchamiania gospodarki, do działania skierowano trzynaście kompanii piechoty (razem około 1400 żołnierzy):

  1. 2. Jägerkompanie des Jägerbataillons Wien 1 "Hoch- und Deutschmeister" (2. JgKp JgB W1);
  2. 1. Jägerkompanie des Jägerbataillons Wien 2 "Maria Theresia" (1. JgKp JgB W2);
  3. 2. Kompanie des Jägerbataillons Tirol (2. JgKp JgB T);
  4. 3. Kompanie des Jägerbataillons „Erzherzog Rainer” Salzburg (3. JgKp JgB S);
  5. Jägerkompanie Deutschlandsberg Steiermark (JgKp Deutschlandsberg);
  6. 1. Kompanie des Jägerbataillons Steiermark „Erzherzog Johann” (1. JgKp JgB ST);
  7. 1. Kompanie des Jägerbataillons Niederosterreich (1. JgKp JgB NÖ);
  8. Jägerkompanie Tulln Niederösterreich (JgKp Tulln);
  9. Jägerkompanie Korneuburg Niederösterreich (JgKp Korneuburg);
  10. 2. Kompanie des Jägerbataillons Burgenland (2. JgKp JgB B);
  11. 1. Kompanie des Jägerbataillons Kärnten (1. JgKp JgB K);
  12. 3. Kompanie des Jägerbataillons Vorarlberg (3. JgKp JgB V);
  13. 1. Kompanie des Jägerbataillons Oberösterreich (1. JgKp JgB OÖ).

Uroczysta inauguracja przejęcia służby przez Miliz od jednostek wojsk operacyjnych miała miejsce 18 maja 2020 r. w Bolfras – Kaserne w Mistelbach (NÖ), w których min. K. Tanner symbolicznie przekazała obowiązki jednostkom Miliz na ręce mjr. J. Schlesingera, dowódcy Jägerkompanie Korneuburg.

image
Symboliczne przekazanie obowiązków jednostkom Miliz przez minister K. Tanner na ręce mjr. J. Schlesingera, dowódcy Jägerkompanie Korneuburg w dniu 18 maja 2020 r. w Bolfras – Kaserne w Mistelbach (NÖ). Fot. Bundesheer/Daniel Trippolt

Zgodnie z początkowym założeniem służba pododdziałów terytorialnych trwać miała do końca lipca. Wobec liberalizacji polityki wewnętrznej i ponownego otwarcia granic, zdecydowano się na skrócenie służby części żołnierzy i w pierwszym etapie, 8 czerwca 2020 r. zdemobilizowano sześć kompanii, łącznie około 600 żołnierzy, z których część zadeklarowała gotowość do dalszej służby. Większe redukcje stanów osobowych uznano za niecelowe, tym bardziej że spodziewano się zwiększenia nacisku migracyjnego na granice Austrii, który kryzys COVID-19 odłożył tylko w czasie. Ostateczna rotacja pododdziałów Miliz i zastąpienie ich w działaniach wsparcia przez żołnierzy zawodowych i służby zasadniczej trwała od 20 lipca 2020 r., demobilizacja nastąpiła z dniem 31 lipca 2020 r.

Wnioski

Mobilizacja pododdziałów Miliz i działania w kryzysie COVID-19 pozwala na wysunięcie szeregu wniosków, które mogą stanowić również materiał porównawczy dla działań Wojsk Obrony Terytorialnej.

Działania Miliz obejmowały przede wszystkim zadania wsparcia w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego:

  1. ochrona i nadzór obiektów różnego typu np. ochrona placówek dyplomatycznych;
  2. nadzór granicy państwowej;
  3. wsparcie kontroli na przejściach granicznych.

Należy zauważyć, że żołnierze pododdziałów terytorialnych w realizacji zadań asystencyjnych nie realizowali działań stricte policyjnych, realizując zadania o charakterze pomocniczym np. ochronę obiektów infrastruktury krytycznej i placówek dyplomatycznych, umożliwiając zwolnienie części funkcjonariuszy policji do zadań priorytetowych. Bundesheer konsekwentnie trzyma się zasady, obowiązującej również w pozostałych krajach grupy DACHL, nieużywania żołnierzy w zadaniach, które w opinii społeczeństwa mogą być interpretowane jako opresyjne np. prowadzenie policyjnej służby patrolowej.

image
Żołnierz z 3. kompanii Jägerbataillon „Erzherzog Rainer” w czasie służby na przejściu granicznym w Niemcami w rejonie Salzburga. Fot. Bundesheer/Wolfgang Riedlsperger

Miliz w ograniczonym zakresie prowadziło wsparcie działań służb sanitarnych:

  1. wdrażanie wymagań służb sanitarnych podczas kontroli granicznej;
  2. wsparcia służb sanitarnych w zarządzaniu kontaktami osób znajdujących się pod nadzorem sanitarnym, tzw. śledzenie kontaktów (Kontaktpersonen – Management).

Miliz nie realizowała zadań związanych z pomocą i opieką socjalną, zadania tego typu realizowały wyspecjalizowane podmioty publiczne. Należy zauważyć, że pododdziały zawodowe Bundesheer krótkotrwale wsparły system dystrybucji żywności i środków medycznych w centrach logistycznych w krytycznym okresie kryzysu (marzec 2020 r.) np. w magazynach koncernu farmaceutycznego STADA, czy też sieci handlowych REWE i SPAR.

Pododdziały Miliz, przed skierowaniem do służby, przeszły specjalistyczne szkolenie przygotowawcze, co umożliwiło efektywną realizacje postawionych zadań. Jednocześnie dążono do optymalnego wykorzystania cywilnych specjalizacji żołnierzy i oficerów.

BMLVS dążył do minimalizacji kosztów ekonomicznych mobilizacji żołnierzy Miliz, co wiązało się z ubytkiem dużej liczby pracowników i kadry z życia gospodarczego, a co za tym idzie pogłębienia negatywnych skutków kryzysu COVID-19 dla gospodarki państwa.

Działania Miliz w kryzysie COVID-19 ostatecznie ugruntowały specjalizację austriackich sił terytorialnych, które przeznaczone zostały do realizacji szeroko pojętych zadań z zakresu ochrony obiektów infrastruktury krytycznej i ochrony ludności w warunkach destabilizacji sytuacji wewnętrznej państwa. Udowodniły również konieczność istnienia komponentu milicyjnego, niezbędnego dla utrzymania potencjału Bundesheer.

Paradoksalnie, ujawniły też relatywną słabość Miliz, która wynikała z efektów nieudanej reformy Bundesheer. Wdrażany program Miliz – Neu pozbawił pododdziały broni ciężkiej, a zmniejszone środki finansowe uczyniły komponent terytorialny tzw. wojskiem drugiej kategorii, co odbiło się negatywnie na poziomie wyszkolenia żołnierzy i pododdziałów, a także na ich wyposażeniu i poborach. Stało się to w dobie COVID-19 przedmiotem publicznej dyskusji z udziałem mobilizowanych żołnierzy i oficerów Miliz (!). Wagę problemu oddały dobrze słowa bryg. Michaela Schaffera, prezesa Federalnego Związku Stowarzyszeń Milicji (Bundesvereinigung der Milizverbände): „W straży pożarnej byłoby nie do pomyślenia, że ​​ludzie nie ćwiczą. Albo że orkiestra, która nigdy razem nie gra, musi dać koncert.” Wskazywano również na ekonomiczne koszty mobilizacji i służby, która odrywała żołnierzy „od własnych zawodów, aby przez trzy tygodnie szkolić się w zakresie kontroli paszportowej i pomiaru gorączki (!). A następnie wysłać na granice, które za jakiś czas będą znowu otwarte.”

Fala krytyki spowodowała natychmiastową reakcję austriackiego resortu obrony, dla Miliz przeznaczono dodatkowe środki finansowe (200 mln €), a także przewidziano modernizację wyposażenia i uzbrojenia np. nowoczesne środki noktowizyjne, systemy łączności i środki transportu. Inwestycje dotyczyć również mają infrastruktury, co ma mieć istotny wpływ na rzeczywiste zdolności Miliz do realizacji wyznaczonych zadań. Paradoksalnie, w czasie wspólnej konferencji min. K. Tanner i inspektora Miliz gen.dyw. E. Hamesedera 9 lipca 2020 r. dotyczącej pakietu modernizacyjnego, jeden z żołnierzy prezentujących nowe uzbrojenie… zemdlał, co prasa interpretowała jako mimowolną ilustrację rzeczywistego stanu Bundesheer.

dr Paweł Makowiec

Defence24
Defence24
Reklama
KomentarzeLiczba komentarzy: 5
Reklama
Zawisza_Zielony
niedziela, 25 października 2020, 11:15

A teraz proszę o porównanie Austryjackiej i Polskiej OT.

wolf
poniedziałek, 26 października 2020, 07:58

"Hoch- und Deutschmeister" byli pod Stalingradem :-)

marian
niedziela, 25 października 2020, 16:41

Podstawową różnicą jest to, że tam użyto OT jako fachowców, u nas używa się ich jako tanią siłę roboczą. U nich chronią granice i obiekty, u nas wciskają waciki do gardła i noszą zakupy emerytom. Jeżeli do pobierania wymazów można wyszkolić przeciętnego (a właściwie poniżej przeciętnej) żołnierza, to dlaczego nie można wyszkolić przeciętnego bezrobotnego?

W
wtorek, 26 stycznia 2021, 20:00

Przeciętnemu bezrobotnemu nie będzie się chciało a żołnierz OT jest ochotnikiem i mu się chce! tak zasadnicza różnica.

niedziela, 25 października 2020, 21:45

jeszcze jedna różnica, że oni budowali OT od dziesiątek lat. A u nas najpierw zlikwidowano (OTK), potem budowano (koncepcja Szeremietiewa), potem zlikwidowano (SLD/AWS), potem zapomniano (SLD/PIS/PO), potem odtwarzano (teraz). pzdr.

Tweets Defence24