DPZ MON: Potrzebny "mechanizm wyrównujący" w unijnym wsparciu dla zbrojeniówki [WYWIAD]

OPUBLIKOWANO: Środa, 02 Sierpnia 2017, 10:21
Mateusz Sarosiek, DPZ MON

"Chcielibyśmy, aby KE wzięła pod uwagę różnorodność geograficzną i stworzyła mechanizm wyrównujący dla firm z Europy Wschodniej, będziemy się starali także o uwzględnienie instytutów badawczych i uczelni" – tak o polskich postulatach wobec unijnych planów wsparcia przemysłu zbrojeniowego mówi w rozmowie z Defence24.pl wicedyrektor Departamentu Polityki Zbrojeniowej MON Mateusz Sarosiek.

Rafał Lesiecki: Komisja Europejska zapowiedziała powstanie Europejskiego Programu Rozwoju Przemysłu Obronnego w latach 2019-20 oraz Europejskiego Funduszu Obronnego po 2021 r.; już teraz można składać oferty w ramach Działań Przygotowawczych w zakresie badań obronnych. W jaki sposób polski przemysł obronny powinien podejść do tych możliwości i jak Departament Polityki Zbrojeniowej MON zamierza wspierać polskie przedsiębiorstwa?

Mateusz Sarosiek: Angażowanie się polskiego przemysłu i korzystanie ze środków unijnych może przynieść duże korzyści. Komisja Europejska zaczęła się w znacznie większym stopniu angażować we wsparcie rozwoju przemysłu obronnego, podejmując takie inicjatywy jak Europejski Plan Działań w Sektorze Obronnym (ang. European Defence Action Plan, EDAP; ogłoszony w listopadzie 2016 r. – Defence24.pl), w ramach którego powstaje Europejski Fundusz Obronny (ang. European Defence Fund) i Europejski Program Rozwoju Przemysłu Obronnego (ang. European Defence Industrial Development Programme). Widzimy tutaj potrzebę zaangażowania polskiego rządu, Ministerstwa Obrony Narodowej i w dużej mierze Departamentu Polityki Zbrojeniowej, którego dyrektor jest od początku 2017 r. Krajowym Dyrektorem ds. Uzbrojenia, co oznacza jeszcze większe zaangażowanie na forach UE, NATO i EDA.

Czytaj więcej: Wsparcie dla europejskiej zbrojeniówki. Propozycja Komisji

Dlaczego potrzebne jest zaangażowanie państwa?

Projekt KE patrzy w miarę ogólnie na całą Europę i nie do końca uwzględnia kilka kwestii, które dla nas są ważne ze względów historycznych, wynikających z podziału Europy na Wschód i Zachód.

Polska ocenia pozytywnie inicjatywę KE na rzecz wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw, ale sporą część naszego przemysłu można sklasyfikować jako spółki o średniej kapitalizacji (ang. MidCaps). Polska Grupa Zbrojeniowa i wiele jej spółek już nie należy do sektora MŚP, więc nie mogą otrzymać dedykowanego tu wsparcia, ale cały czas dużo im brakuje do wielkich koncernów zbrojeniowych z Europy Zachodniej, które miały wiele dekad na rozwój i konsolidację, która doprowadziła do powstania kilku wielkich grup i zakończenia rozproszenia. W Polsce proces konsolidacji dopiero co się odbył, cały czas zdobywamy kompetencje i poprawiamy sposób zarządzania zakładami. Wciąż jednak PGZ nie jest jeszcze na tym samym szczeblu, co wielkie koncerny zachodnie.

Dlatego rząd angażuje się, by KE wzięła pod uwagę różnorodność geograficzną. Obawiamy się, że przewidywany w Europejskim Programie Rozwoju Przemysłu Obronnego prosty wymóg kooperacji co najmniej trzech przedsiębiorstw z co najmniej dwóch państw członkowskich może doprowadzić do zdominowania współpracy przez większe, zachodnioeuropejskie transnarodowe firmy poprzez tworzenie zamkniętych "klubów" i aranżowanie projektów wykorzystujących np. obecnych partnerów i dostawców. Natomiast wprowadzenie kryteriów różnorodności geograficznej może stworzyć mechanizm wyrównujący szanse dla firm z części wschodniej, zmniejszając możliwość wyłączania potencjału z tej części Europy.

Mateusz Sarosiek, Wicedyrektor Departamentu Polityki Zbrojeniowej MON

Czytaj więcej: UE wkracza do zbrojeniówki. Polska musi wyjść naprzeciw [4 PUNKTY]

Jak Pan ocenia szanse na takie rozwiązanie?

Będziemy się aktywnie angażować, by wprowadzić te zapisy, które umożliwią zaangażowanie polskiego przemysłu na bardziej zrównoważonych warunkach w stosunku do przemysłu zachodniego. Rząd Polski niezmiennie podkreśla, iż wyeliminowanie dysproporcji i zrównoważenie europejskiej bazy przemysłowo-technologicznej sektora obronnego przełoży się na wzrost konkurencyjności europejskiego rynku i jej dalszy rozwój w sferze globalnej.

Będziemy się starali zmienić także inny zapis Europejskiego Programu Rozwoju Przemysłu Obronnego, który mówi tylko o przedsiębiorcach. Chcielibyśmy, żeby zostało to zmienione na podmioty, co pozwoli uwzględnić instytuty badawczo-rozwojowe i uczelnie.

Mateusz Sarosiek, Wicedyrektor Departamentu Polityki Zbrojeniowej MON

Nasze instytuty i uczelnie też prowadzą pewną działalność gospodarczą. Będziemy więc zabiegać o odpowiednie zapisy to uwzględniające na forum europejskim – zarówno w KE, jak i w EDA.

Na forum europejskim zwracamy też uwagę, że termin realizacji Europejskiego Programu Rozwoju Przemysłu Obronnego, czyli lata 2019-20, jest krótki, jeśli wziąć pod uwagę konieczność nawiązania współpracy, co najmniej trzech podmiotów z co najmniej dwóch różnych państw. To oznacza, że program umożliwi dofinansowanie rozwoju przede wszystkim projektów gotowych, tzn. takich, gdzie zakończyła się faza badawcza, a trwa rozwojowa. Może to ograniczyć możliwość dołączenia nowych firm do konsorcjów realizujących wcześniej fazę badawczą, natomiast firmy, które dołączą do kooperacji dopiero na etapie rozwojowym, mogą więc uzyskać mniej korzystne warunki.

Mateusz Sarosiek, Wicedyrektor Departamentu Polityki Zbrojeniowej MON

Pod koniec czerwca odbył się dzień przemysłu w związku z inicjatywą Działań Przygotowawczych. Ile tam było firm z Polski?

Mówi pan o tzw. PADR (ang. Preparatory Action on Defense Research) Information Day zorganizowanym przez Europejską Agencję Obrony i KE. Zwracam uwagę, że udział wzięły nie tylko same firmy, ale także nasze uczelnie, zarówno wojskowe (WAT, Akademia Marynarki Wojennej) jak i cywilne (AGH, Politechnika Wrocławska), a także szereg instytutów badawczych (m.in. WITU, ITWL, Instytut Lotnictwa, PIAP i WIŁ). W przedsięwzięciu w sumie wzięły udział 23 podmioty z Polski, w tym ponad połowa to były firmy. Zaznaczyć należy również, iż same te liczby nie pokazuje pełnej reprezentacji polskiego przemysłu obronnego, ponieważ obecni byli również przedstawiciele centrali PGZ S.A., która m.in. w takich kwestiach reprezentuje całą grupą kapitałową, która obejmuje ponad 100 podmiotów gospodarczych.

Czytaj więcej: Europa buduje własną obronę, ale nie wspólną armię [7 PUNKTÓW]

Czy wiadomo o wnioskach polskich firm o fundusze UE, np. w ramach Działań Przygotowawczych?

Z dostępnej mi wiedzy, na obecną chwilę jest to niewiele firm, a w zasadzie podmiotów, które wnioskowały o fundusze UE w ramach Działań Przygotowawczych (PADR). Jak do tej pory było ich pięć, w tym jedna uczelnia (Politechnika Rzeszowska) działające w trzech konsorcjach wraz z partnerami zagranicznymi. Należy mieć jednak na uwadze, iż PADR jest inicjatywą dopiero co rozpoczętą, a jak już mówiłem zainteresowanie jest znaczne i myślę, że będzie rosło. Będziemy zachęcać polskie podmioty do udziału w takich inicjatywach i wspierać ich działania.

Wiele prywatnych firm zbrojeniowych może pochwalić się sukcesami eksportowymi. W jaki sposób resort obrony wspiera takie przedsiębiorstwa?

Ministerstwu Obrony Narodowej i Departamentowi Polityki Zbrojeniowej bardzo zależy na współpracy przemysłu prywatnego z tym należącym do Skarbu Państwa.

Byłoby wartością dodaną, gdyby przemysł prywatny np. przy budowaniu konsorcjów dzielił się doświadczeniami eksportowymi z przemysłem Skarbu Państwa, który bardziej skupiony jest na zamówieniach dla polskich sił zbrojnych i może nie mieć takich doświadczeń jak prywatny. Spółki Skarbu Państwa z reguły są większe i mogą produkować na większą skalę, za to przemysł prywatny ma przewagę w elastyczności zarządzania. Szczególnie na rynkach zagranicznych spółki prywatne mają duże doświadczenie, jak funkcjonować w danym państwie. Działając wspólnie zarówno na rynkach zagranicznych, jak i przy dostawach dla MON, można wykorzystywać wzajemne doświadczenia.

Mateusz Sarosiek, Wicedyrektor Departamentu Polityki Zbrojeniowej MON

Jak MON stara się wspierać polskie firmy na rynkach zagranicznych?

Podczas spotkań z partnerami za granicą, na które jeździmy z przedstawicielami przemysłu państwowego i prywatnego, dajemy stempel wsparcia rządowego. To bardzo ważne, bo oznacza poświadczenie jakości sprzętu, w większości przypadków wykorzystywanego w Siłach Zbrojnych RP. Sama obecność przedstawicieli rządu pokazuje naszą inicjatywę i zaangażowanie. Ponadto inicjowanie takich rozmów i spotkań ze szczebla rządowego jest znacznie łatwiejsze niż z poziomu przemysłowego. Nasz – kadry kierowniczej DPZ i resortu obrony – udział w wyjazdach i spotkaniach z zagranicznymi partnerami z reguły podwyższa rangę delegacji i nierzadko umożliwia spotkania z wysokimi przedstawicielami i decydentami administracji rządowej, z którymi sam przemysł mógłby mieć trudność zaaranżować spotkanie. Bezpośredni kontakt z takimi osobami jest niezmiernie ważny, gdyż bardzo często wpływają one decyzyjnie na budowanie relacji i współpracy.

Rządy niektórych państw preferują współpracę w formule rząd-rząd (ang. government to government, G2G), w niektórych państwach jest to wręcz wymóg. DPZ zajmuje się przygotowywaniem takich umów, gdzie polski rząd jest stroną kontraktu, a polski przemysł występuje w roli podwykonawcy.

To wszystko da się określić mianem miękkiego wsparcia. Co ze środkami bardziej twardymi, np. kredytowaniem zakupów w polskim przemyśle zbrojeniowym?

W 2015 r. został uruchomiony Program wsparcia bezpieczeństwa regionu 2022 (ang. Regional Security Assistance Programme 2022, ReSAP). Obecnie obejmuje on kraje bałtyckie, Grupę Wyszehradzką oraz Rumunię i Bułgarię. Niemniej jednak mechanizmy tego programu mogą być wykorzystane także we współpracy z innymi państwami.

Jednym z mechanizmów wsparcia jest kredytowanie. Na wniosek danego państwa jest możliwość uzyskania bardzo preferencyjnych rządowych kredytów z polskich banków na zakupy uzbrojenia w polskim przemyśle obronnym, zarówno państwowym, jak i prywatnym. To się tyczy nawet przemysłu, który należy do zagranicznych koncernów, ale lokuje produkcję w Polsce, wykorzystuje polską myśl techniczną i polskie materiały. Wystarczy, że są spełnione wyznaczone przez Ministerstwo Rozwoju kryteria, według których dany produkt jest kwalifikowany jako polski.

Jakie państwa uzyskały takie kredyty?

Wiele państw, które mogą i chcą zakupić sprzęt wojskowy w polskim przemyśle, otrzymało wysokie linie kredytowe w polskich instytucjach finansowych. Mam na myśli przede wszystkim państwa, które są objęte programem ReSAP.

Ponadto Rząd RP otworzył linie kredytowe na przestrzeni kilku ostatnich lat dla takich krajów, jak Wietnam, Mongolia, Ukraina, Macedonia, Indonezja czy Malezja. Należy jednak zauważyć, że większość tych środków może zostać wykorzystana nie tylko do samego zakupu sprzętu wojskowego, ale na przykład do rozbudowy infrastruktury np. przeznaczonej do celów wojskowych, która może być rozbudowywana wspólnie z polskimi firmami na terenie państwa-kredytobiorcy.

Dodatkowo należy podkreślić, że limit dostępnych środków oraz zasady udzielania polskich kredytów rządowych są rozpatrywane dla każdego kraju oddzielnie, dlatego mogą występować różnice w wysokości zaproponowanych kredytów.

A inne mechanizmy wsparcia?

W ramach programu ReSAP oferujemy także możliwość nauki na naszych uczelniach wojskowych. Strona polska pokrywa wszystkie koszty, z wyjątkiem transportu – do i z Polski oraz niezwiązanego z programem, a także z wyjątkiem kosztów opieki medycznej oraz ubezpieczenia. Płacimy za czesne, zakwaterowanie, wyżywienie. Udział w programie umożliwia nie tylko skorzystanie z naszej oferty dydaktycznej, ale i nawiązywanie kontaktów.

Ponadto oferujemy rozszerzoną współpracę z naszymi siłami zbrojnymi i szkolenie. Producent jest w stanie zaoferować szkolenie tylko w wymiarze podstawowym. Siły zbrojne mogą się natomiast podzielić procedurami i "filozofią" wykorzystania danego typu uzbrojenia i sprzętu w aspekcie operacyjnym, a także doświadczeniami wynikającymi z używania go w Polsce i na misjach zagranicznych.

Przemysł od lat zwraca się o kompleksowe wsparcie polskiego rządu, o lepszą współpracę instytucji państwowych.

Dostrzegamy, że potrzebne jest zaangażowanie nie tylko ze strony MON. Bardzo szybko udało nam się nawiązać bardzo dobry kontakt z kierownictwem Departamentu Polityki Bezpieczeństwa w MSZ. Bardzo często się spotykamy i koordynujemy działania. Przy wyjazdach zagranicznych bardzo chętnie współpracują z nami nasi ambasadorowie w danych państwach. Współpraca jest dobra i się polepsza, zarówno z MSZ, jak i z Ministerstwem Rozwoju, które jest odpowiedzialne np. za licencje eksportowe.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał Rafał Lesiecki, współpraca Jakub Palowski i Marta Rachwalska

Dziękujemy! Twój komentarz został pomyślnie dodany i oczekuje na moderację.

Dodaj komentarz

19 komentarzy

Uncle Jo Poniedziałek, 14 Sierpnia 2017, 3:56
No niestety ale Pan na zdjęciu to może tylko groźną minę zrobić. Co Polski przemysł może zaoferować EU. Może tanią bazę remontową :) Współpraca mogła być super i pewnie polityczna poprawnie Europa zachodnia by dała Polsce kawałek tortu. Ale ... ???
Polak Piątek, 04 Sierpnia 2017, 7:42
Ludzie, zrozumcie wreszcie, że wszyscy mają unijne prawo gdzieś, a krzyczy się tylko na tych, na których aktualnie można bo większość (mierzona siłą) ma w tym interes. To nie działa na zasadzie "jak będziemy grzeczni, to oni nam coś dadzą". To działa na zasadzie "musimy mieć w tym interes". UE nie robi nam żadnej łaski funduszami, tylko nam nimi płaci za otwarcie na oścież rynku. Powiem więcej: to się musi Niemcom bardziej opłacać niż nam, bo inaczej już dawno byłoby po zawadach, nieważne jak bylibyśmy grzeczni.
TowariszczJacho Czwartek, 03 Sierpnia 2017, 9:26
Cały szereg zapisów programów finansowania z UE jest "napisany z premedytacją ... godną doświadczonych" problem w tym, że w Polsce to prawnicy zajmują się "negocjacjami", szkoda tylko, że w większości przypadków udział prawników w realizacji jakiegokolwiek innowacyjnego projektu jest prawie zerowy, zatem dowiadują się o niuansach finansowania z opóźnieniem minimum "trzy letnim" czyli jak dotrą do nich problemy z realizacja "finansową" już zrealizowanych projektów, ponieważ gdyby dowiedzieli się wcześniej to jeszcze "uwaliliby" te projekty które są w trakcie realizacji, więc lepiej aby nie wiedzieli zbyt wcześnie. Przykład, współpraca Nauki i Uczelni w modernizacji oraz Innowacyjność we współpracy z Nauką ... czyli hasła - a czy którykolwiek z tych prawniko-menedżerów" z Bo... Łaski "mających doświadczenie czasami kilkudziesięcioletnie z kilkunastu rad nadzorczych itp. .. sektora państwowego lub Quasi Państwowego" ma jakąkolwiek wiedzę z "realizacji" jakiegokolwiek projektu "cywilnego" finansowanego ze środków UE ale nie z projektu "centralnego-państwowego" ? Czy rozliczał jakikolwiek tego rodzaju projekt ...? W UE są jednostki Naukowe jako badawcze a przy nich "Przedsiębiorstwa - związane symbiotycznie ..." gdzie "Finansowanie nie pochodzi z dotacji Państwowej... " przykładów jest wiele ale może jeden MIT - zatem nie ma takich problemów jak w Polsce ... bo uczestnicy projektujący unijne systemy dotacji i kształtowania Katalogu kosztów kwalifikowanych uwzględniają specyfikę wybranych krajów - Polska dostaje to do wdrożenia, a na etapie konsultacji oraz katalogu i forsowania zapisów, kto bierze udział ... ? "upolitycznieni prawnicy" mający swe interesy niekoniecznie spójne z ... a czasami wydaje się wręcz, że jedynym ich interesem jest "tam być" bo za to biorą wynagrodzenia ... przykład podam jeden, rozpoznawalny po cytacie "taki mamy klimat ..." chyba nie trzeba podawać innych ... negocjatorów dla perspektywy ... - 2020 ?
Harry Środa, 02 Sierpnia 2017, 19:21
Niemcy, Francja są zainteresowane przejęciem polskich zakładów zbrojeniowych i późniejszą ich likwidacją a nie wspomaganiem finansowym. To oczywiste. Czy jeszcze internauci nie zauważyli jaka jest rola WIELKICH w UNII względem maluczkich?
CB Piątek, 04 Sierpnia 2017, 0:05
A po co im nasze zakłady zbrojeniowe? :O To naprawdę (niestety) nie jest żadna konkurencja i jak dla nich mogą sobie działać...
Dun Czwartek, 03 Sierpnia 2017, 11:55
To polskie władze są winne - szklarniane warunki dla państwowej zbrojeniowki, obniżanie wymagań pod nasze firmy, brak jakiejkolwiek motywacji do eksportowania naszych produktów.
say69mat Czwartek, 03 Sierpnia 2017, 8:49
Czy to Francja i Niemcy są gestorem w kwestii sposobu zarządzania przemysłem zbrojeniowym przez elity polityczne naszego kraju???
Rudy 102 Środa, 02 Sierpnia 2017, 18:31
Najpierw plujecie na Unię i ja lekceważycie a potem chcecie od niej wsparcia dla naszej zbrojeniówki.
Dun Czwartek, 03 Sierpnia 2017, 11:56
Dokładnie - zachowujemy się jak smakacz płacząc na mamę i tatę jacy to są źli, by po chwili ich prosić o kieszonkowe.
smegal Czwartek, 03 Sierpnia 2017, 7:45
Kto pluje? Domaganie się poszanowania UNIJNYCH praw jest pluciem?
michal Czwartek, 03 Sierpnia 2017, 12:07
Niestety unijne (i nie tylko unijne) prawa nie działają w ten sposób, że wybieramy sobie z nich tylko to, co nam pasuje, a resztę lekceważymy.
Nie mów, że choćby minister Szyszko nie pluje na unijne prawo lekceważąc decyzje Trybunału Sprawiedliwości UE.
Obywatel Piątek, 04 Sierpnia 2017, 8:41
Rzecz w tym, że Niemcy lekceważą dziesiątki wyroków, ale Ty o tym nie wiesz, bo mają w garści polskie media.
michal Sobota, 05 Sierpnia 2017, 15:33
Przykłady?
ee Środa, 02 Sierpnia 2017, 16:35
Przestańcie być naiwni. Moim zdaniem program ma służyć do przepompowania pieniędzy do najsilniejszych krajów UE.
Ciekawski Środa, 02 Sierpnia 2017, 16:04
Nie da się tego czytać. Od kiedy działa PGZ, PHO, Bumar itp? Od kilkunastu lat odbywa się konsolidacja przemysłu zbrojeniowego. MON powinien zrozumieć że defence to też sektor prywatny w tym małe firmy i tak to działa na całym świecie. Mam nadzieję, że Komisja Europejska nie zmieni zdania. MON musi zrozumieć, ze nie można ręcznie sterować firmami i tak samo ma robić Komisja. Można sobie zadać pytanie ile z funduszy B+R na polską zbrojeniówkę zżarły państwowe firmy a ile sektor prywatny? Niby dlaczego unijne pieniądze mają być rozdzielane wg pomysłu MON tj. 100% nasi
Dun Czwartek, 03 Sierpnia 2017, 11:58
Tak jest - państwowa zbrojeniowka jest rozpieszczana od lat, i nic nie robi aby być konkurencyjną. Czas na firmy, które działają rynkowo i odnoszą sukcesy.
men Środa, 02 Sierpnia 2017, 14:24
Jest takie pojęcie geopolityka, w ramach jej trudno mi sobie wyobrazic poważne traktowanie postulatów j/w przez gremia UE w sytuacji prowadzenia i wszczynania nowych konfliktów na styku rząd RP i UE
werdi Środa, 02 Sierpnia 2017, 13:16
Tak, w świecie socjalnej Europy dotującej miernoty to może się udać. Mechanizm wyrównujący to fajna sprawa - równa zawsze do dołu. Nasz PAŃSTWOWY przemysł zbrojeniowy skupia się na druczkach, przepisach, reorganizacjach, przejęciach mniejszych firm, konsolidacjach, rebrandingach, zmianach założeń czy prezesów czy rad nadzorczych zamiast na tworzeniu świetnych produktów i ich sprzedaży. Uczcie się od Czechów, Turków i Koreańczyków Panowie. Nie patrzcie z utęsknieniem na UE że narzuci, zadekretuje na Wasze przedsiębiorstwa monopol produkcji w danym sektorze.
say69mat Środa, 02 Sierpnia 2017, 11:02
def24.pl:
DPZ MON: Potrzebny "mechanizm wyrównujący" w unijnym wsparciu dla zbrojeniówki

say69mat:
Czyżby to ewidentny brak 'mechanizmu wyrównującego' i unijnego wsparcia sprawił, że Polska jako członek Sojuszu NATO. Nie była w stanie wyartykułować zainteresowania kooperacją w realizacji natowskiego projektu NAHEMA. Umożliwiającego współprodukcję, zakup i wykorzystywanie śmigłowca NH90???